A -
B -
C -
D -
E -
F -
G -
H -
I -
J -
K -
L -
M -
N -
O -
P -
R -
S -
T -
U -
W -
Z
ZATOKI PRZYNOSOWE
wypustki błony śluzowej wrastające z jamy nosowej w otaczające kości. W każdej połowie głowy wyróżnia się zatokę czołową, szczękową, klinową oraz sitową. Pojemność wszystkich zatok przynosowych jest dwukrotnie większa niż jamy nosowej właściwej i wynosi około 80 cm3. Błona śluzowa, która wyściela zatoki jest zbliżona swą budową do błony śluzowej jamy nosowej, tylko znacznie cieńsza i uboga w gruczoły i migawki. Największą przestrzenią pneumatyczną jest zatoka szczękowa, położona w obrębie trzonu szczęki. Zatoka szczękowa poprzez otwór zatoki szczękowej i lejek sitowy prowadzi do przewodu nosowego środkowego. Ujście to ma bardzo niekorzystne położenie, gdyż znajduje się w najwyższym punkcie zatoki, co utrudniać może jej drenowanie i powodować gromadzenie się wydzieliny zapalnej. Zatoka czołowa położona jest w kości czołowej i jest bardzo zmienna pod względem wielkości i kształtu. Zazwyczaj obie zatoki czołowe - prawa i lewa, są różnej wielkości a przedzielająca je przegroda jest asymetryczna. Ujście zatoki czołowej prowadzi poprzez lejek sitowy do przewodu nosowego środkowego lub uchodzi do niego bezpośrednio. Zatoka sitowa, zwana również błędnikiem sitowym, składa się z szeregu komórek sitowych, zajmujących przestrzeń między oczodołem a ścianą boczną jamy nosowej. Liczba komórek sitowych jest bardzo zmienna. W zależności od ujścia do odpowiednich przewodów nosowych wyróżnia się dwie grupy - komórki sitowe przednie i tylne. Komórki sitowe przednie uchodzą do przewodu nosowego środkowego, natomiast tylne głównie do przewodu nosowego górnego. Zatoka klinowa znajduje się w trzonie kości klinowej. Otwór zatoki klinowej prowadzi do zachyłka klinowo - sitowego. Zapalenie zatok przynosowych jest stanem zapalnym błony śluzowej, która wyściela zatoki, może być spowodowane zakażeniem wirusowym lub bakteryjnym. Wśród drobnoustrojów odpowiedzialnych za stan zapalny najczęściej spotyka się: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis oraz Streptococcus pyogenes. Zakażenia grzybicze rozwijają się najczęściej u osób z obniżoną odpornością i chorych na cukrzycę. Zapalenie zatok przynosowych poprzedzone jest zazwyczaj wirusowym lub alergicznym nieżytem nosa. Wyróżnia się cztery rodzaje zapalenia zatok przynosowych: ostre, ostre nawracające, podostre i przewlekłe. Ostre zapalenie zatok trwa nie dłużej niż 4 tygodnie i objawia się dolegliwościami ze strony układu oddechowego (ból lub uczucie ucisku w obrębie twarzy, niedrożność nosa, ropna wydzielina w jamie nosowej lub jej spływanie po tylnej ścianie gardła, osłabienie węchu, gorączka, a także przykry zapach z ust, zmęczenie, kaszel. Podostre zapalenie zatok trwa 4-12 tygodni, natomiast ostre nawracające charakteryzuje się 4 epizodami w roku, trwającymi, co najmniej 7 dni. Przewlekłe zapalenie zatok to stan choroboysy nie poddający się leczeniu zachowawczemu, który trwa przynajmniej 8 tygodni. Leczenie bakteryjnego zapalenia zatok opiera się głównie na antybiotykoterapii, zmniejszeniu obrzęku błony śluzowej oraz odbarczeniu i ewakuacji treści śluzowo ropnej z zajętej zatoki. Leczenie antybiotykami nie powinno być krótsze niż 10 dni. W przypadku niepowodzenia leczenia zachowawczego, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. Metodą operacyjną z wyboru jest w chwili obecnej funkcjonalna chirurgia endoskopowa nosa i zatok przynosowych (R E.S.S.). Nie leczone lub nieprawidłowo leczone zapalenie zatok może prowadzić do szeregu groźnych powikłań zewnątrz i wewnątrzczaszkowych, takich jak: zapalenie skóry właściwej i tkanki podskórnej, powikłania w obrębie oczodołu, ropień mózgu lub zapalenie opon m ózgowordzeń i owych.