WAPŃ

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

WAPŃ

WAPŃ- (Ca, calcium); miękki, srebrzystobiały metal; wapń jest pierwiastkiem nietrwałym (nie występuje w przyrodzie w stanie wolnym), który łatwo reaguje z innymi substancjami, np. wodą i powietrzem. Tlenek wapnia (CaO) należy do najbardziej rozpowszechnionych związków na Ziemi. Związki W. występują niemal wszędzie, od kredy do zębów i kości. Organizm człowieka zawiera ok. 2% W. w postaci różnych związków, dostarczają go organizmowi głównie takie pokarmy, jak mleko i nabiał. Szczególne znaczenie dla życia zwierząt ma związek jonu Ca2~ z anionem trójujemnym, czyli ortofosforan wapnia - Ca(P04),. Zawartość W. w organizmie człowieka ulega zmianie w ciągu życia z ok. 20-50g u noworodków do 1200-1300g u osób dorosłych, z czego 99% znajduje się w kościach i zębach. Pozostałe 1 % krąży we krwi jest to wielkość stała. Gdy nie dostarczamy codziennie W. w pożywieniu w wymaganych ilościach, to niedobór pokrywany jest poborem z własnego kośćca. W. spełnia w ustroju człowieka i zwierząt rozliczne funkcje. Sole wapnia wchodzą w skład kośćca, zapewniając odporność mechaniczną szkieletu i zębów. Węglan wapniowy wchodzi w skład kamyczków błędnikowych, biorąc tym samym udział w utrzymywaniu równowagi ciała. Jony wapniowe uczestniczą w utrzymywaniu pobudliwości tkanek, przewodnictwie tkanki nerwowej i kurczliwości tkanki mięśniowej. W. jest również aktywatorem lub inhibitorem różnych reakcji enzymatycznych (np. jest niezbędny w procesie krzepnięcia krwi). Ma wpływ na utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej oraz wykorzystywanie przez organizm żelaza w procesie krwiotworzenia. Podtrzymuje rytm zdrowego serca. Gospodarka wapniowa organizmu pozostaje pod ścisłą kontrolą regulatorów hormonalnych parathormonu (PTH), clihydroksycholekalcyferolu (witaminy D) oraz kalcytoniny. W warunkach dodatniego bilansu wapniowego część pierwiastka wchłoniętego deponowana jest w tkance kostnej, co ma szczególne znaczenie w okresie wzrostu i rozwoju organizmu. Ujemnemu bilansowi wapniowemu towarzyszy jego utrata z kości.




Zobacz również, zioła WAPŃ: