STAW

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

STAW

ruchome połączenia kości, które umożliwiają swobodne ruchy dwu kości względem siebie. Staw składa się z powierzchni stawowych; torebki stawowej; jamy stawowej; mazi stawowej. Specjalne twory kości połączonych w stawie noszą nazwę końców stawowych. Posiadają one powierzchnie stawowe, które pokryte są chrząstką. Powierzchnia stawowa wypukła nosi nazwę główki, powierzchnia wklęsła panewki. Chrząstka pokrywająca powierzchnie stawowe ma grubość około 3-5 mm, jest elastyczna przy ucisku, chroni kości przed tarciem i pękaniem przy większych obciążeniach. Krążki stawowe, łąkotki, obrąbek stawowy zbudowane z chrząstki włóknistej przyczyniają się do lepszego dopasowania powierzchni stawowych zwiększając zborność stawów i ograniczając możliwość zwichnięcia. Torebka stawowa: łącznotkankowa osłona stawu zamykająca szczelnie jamę stawową. Miejsca przyczepu torebki znajdują się na obu łączących się kościach. Torebka stawowa składa się z warstwy włóknistej i błony maziowej. Zewnętrzna warstwa włóknista zbudowana jest głównie z włókien kolagenowych, skupiska tych włókien, wzmacniające torebkę, to więzadła stawowe. Wewnętrzna warstwa torebki to błona maziowa, cienka, delikatna, bogato unaczyniona i unerwiona, wytwarza ona maź stawową. Z błony tej, przeważnie gładkiej, wystawać mogą kosmki lub fałdy zwiększające jej powierzchnię. Jej powierzchnia wewnętrzna nie jest pokryta śródbłonkiem, co różni jamę stawu od innych jam ciała. Błona maziowa ma słabą zdolność wchłaniania nadmiaru płynu (wysięku) stąd stosowany niekiedy (w często nawracających wysiękach) zabieg fenestracji, czyli wycięcia w niej niewielkiego okienka, przez które płyn dostaje się do tkanek okołostawowych i jest wchłaniany. Maź stawowa (płyn stawowy), to bezbarwna lepka ciecz,
0 odczynie zasadowym, płynna, przeznaczona do odżywiania chrząstki stawowej i jej ochrony. Zawartość mucyny (kwas hialuronowy) nadaje mazi stawowej charakterystyczną lepkość (zawiera około 95% wody). W warunkach prawidłowych jej ilość w stawie jest niewielka, wystarcza dla pokrycia powierzchni wewnętrznej stawu cienką warstwą, np. w kolanie jest go 3,5 ml. Zawiera podobną ilość glukozy jak surowica krwi oraz niewielką ilość komórek (oddzielone z błony maziowej) cząsteczek tłuszczu. W przy pad ku chorób stawów jego ilość (może dawać objawy kliniczne wysięku stawowego - w kolanie może zebrać się nawet 1,51 płynu), jak i skład ulega zmianie. W razie podrażnienia mechanicznego (uszkodzenie łąkotek, niektóre fazy choroby zwyrodnieniowej) ilość płynu się zwiększa, wzrasta ilość białka i komórek, w zapaleniach (reumatyczne zapalenie stawów, dnie moczanowej) zwiększa się jego objętość, mętnieje, zmniejsza się lepkość oraz stężenie glukozy, natomiast znacząco zwiększa się liczba kosterczmórek, a największe zmiany dotyczą stanów ropnego zapalenia stawów, kiedy to płyn jest mętny z wysoką liczbą granulocytów. Jama stawowa fizjologicznie poszczególne części stawu ściśle do siebie przylegają, stąd jama stawowa to właściwie szczelina o wymiarach włosowatych. Ruchy w stawach odbywają się dookoła jednej, dwóch lub kilku osi. W zależności od rodzaju mechaniki stawu wyróżnia się stawy zawiasowe, obrotowe, eliptyczne, siodełkowe i kuliste. Odpowiednie ukształtowanie powierzchni kostnych stawu, wytrzymałość i rozmieszczenie więzadeł oraz siła mięśni stanowią zabezpieczenia stawu przed zwichnięciem. Oprócz stawów ruchomych występują tzw. stawy półścisłe, wykazujące jedynie minimalną ruchomość.







Zobacz również, zioła STAW: