RODZINA

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

RODZINA

u ludzi jest podstawową organizacją społeczną, stworzoną w celu zapewnienia opieki nad potomstwem (co jest gwarancją przetrwania gatunku), a także nad starszymi, nie w pełni samodzielnymi osobnikami grupy. Pod tym względem jest podobna do innych R. w królestwie zwierząt, choć ludzka R. posiada także aspekt emocjonalny, kulturowy i ekonomiczny. Opieka nad dziećmi i dorosłymi ma aspekt zarówno praktyczny jak i emocjonalny, to znaczy, zadaniem R. jest zapewnienie bezpiecznego środowiska do zaspokajania potrzeb danej jednostki, w tym także tych związanych z reprodukcją. Funkcja społeczna R. polega na przygotowaniu młodego człowieka do życia w społeczeństwie, ponieważ stanowi ona odbicie stosunków i instytucji społecznych, z jakimi jednostka zetknie się w dorosłym życiu. W najszerszym pojęciu R. składa się z sieci dość skomplikowanych i zazębiających się związków krwi (rodzeństwo, rodzice-dzieci-wnuki) lub formalnej umowy społecznej (np. małżeństwo). W dużych R. charakterystycznych dla minionych epok i niektórych współczesnych społeczeństw, dwa pokolenia lub więcej żyją pod jednym da-hem, zatem składają się one z dzieci, rodziców, wujków, ciotek, dziadków, kuzynów i dalszych krewnych. Generalnie w obecnie dominującym modelu R. składa się ona z rodziców i potomstwa, a niekiedy jednego rodzica z potomstwem (R. niepełna). Dalsi krewni rzadziej się kontaktują, mieszkając niekiedy w dużej od siebie odległości, jedynie w sytuacjach krytycznych służą wsparciem moralnym i ewentualnie finansowym. Do niedawna role spełniane przez członków tradycyjnej R. były jasno określone, przede wszystkim związane z płcią. Pomimo wspólnego zaangażowania w wychowanie potomstwa, ojciec ponosił odpowiedzialność za byt eknomiczny R., a matka zajmowała się codzienną opieką nad dziećmi i pracami domowymi. Płeć determinowała też role, jakie przypisywano dzieciom; dziewczynki opiekowały się młodszym rodzeństwem, pomagały w pracach domowych, a chłopcy towarzyszyli ojcu w pracy np. w polu, ogrodzie, pracach technicznych. Podział ról był podtrzymywany przez odpowiednie książki i zabawki. Obecnie dochodzi coraz częściej do kwestionowania tradycyjnych ról związanych z płcią, co znajduje odbicie w życiu rodzinnym. Partnerstwo pomiędzy rodzicami oraz podobny zakres obowiązków chłopców i dziewczynek zmieniło charakter wzajemnych stosunków, które coraz bardziej opierają się na pielęgnowaniu wspólnych zainteresowań oraz ułatwianiu korzystania z indywidualnych i oparciu psychologicznym znajdowanym u po-szczególnych członków R. Obowiązki i odpowiedzialność rodziców ulegają ujednoliceniu, a stosunki z dziećmi, dotychczas oparte na systemie zakazów i nakazów, egzekwowanych często z użyciem przemocy, opierają się na swoistym, niesymetrycznym partnerstwie. Dla dziecka optymalna R. zapewnia bezpieczne środowisko, z miłością i akceptacją, zachęcając jednocześnie do opanowania różnych umiejętności w rodzaju chodzenia, mówienia, jedzenia, pisania i czytania, a także odpowiedniego zachowania się. W R. dziecko uczy się jak współżyć z innymi ludźmi oraz przyswaja sobie rozmaite wartości i normy społeczne. Zanim dziecko będzie w stanie zrozumieć swoją pozycję w społeczeństwie i dostosować się do niej (lub ją zmienić) dowiaduje się o zasadach działania rodziny, hierarchii, odpowiedzialności za siebie i innych oraz konsekwencjach swoich zachowań.






Zobacz również, zioła RODZINA: