MACIERZYSTE KOMÓRKI

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

MACIERZYSTE KOMÓRKI

stanowią bardzo niewielki odsetek komórek organizmu człowieka, posiadając zdolność do odtwarzania samych siebie. Dają one początek nowym komórkom macierzystym i komórkom zróżnicowanym, budującym wszystkie tkanki. Dzielą się one w hodowli w sposób nieograniczony. Ze względu na zdolność tworzenia różnorodnych komórek potomnych komórki macierzyste dzieli się na: totipotencjalne, pluripotencjalne, multipotencjalne, monopotencjalne i unipotencjalne. Komórką totipotencjaną jest zygota, natomiast mianem komórek pluripotencjalnych określa się komórki pochodzące z różnych listków zarodkowych. Komórki multipotencjalne pochodzą z jednego listka zarodkowego, a ich zdolność różnicowania się jest ograniczona. Komórki unipotencjalne to takie, z których może powstać tylko jeden typ komórek. Komórki pluripotencjalne, odpowiednio pobudzone mogą dać początek wszystkim typom komórek tworzącym organizm mają, więc ten sam potencjał, co zapłodniona komórka jajowa. Właściwości te są niezależne od miejsca, w którym występują np. K.M. szpiku kostnego po odpowiednim pobudzeniu nie zamieniają się w komórki krwi (krwinki), ale w komórki innych tkanek. Obecnie uważa się, że K.M. wyodrębnione z organizmu będą stanowiły uniwersalne narzędzie dostępny na życzenie zestaw mogący służyć wytworzeniu zniszczonych przez chorobę lub uraz narządów. Dzięki nim wzrośnie ilość bezpiecznych przeszczepów (brak ryzyka odrzucania) narządów i tkanek. Przewiduje się, że po udoskonaleniu metod ich pobierania i hodowli, umożliwią skuteczne leczenie choroby Parkinsona, cukrzycy, stwardnienia rozsianego, niepłodności męskiej, uszkodzeń układu nerwowego, w tym rdzenia kręgowego itd. Interesujące są możliwości zastosowania metod inżynierii genetycznej do wymiany wadliwego genu w K.M. i namnożenie zdrowych komórek zastępujących niefunkcjonujący narząd (w wadach genetycznych). Najtrudniejszym obecnie
zagadnieniem jest pozyskiwanie K.M. Używanie do tego celu zarodków ludzkich budzi poważne zastrzeżenia etyczne, gdyż wiąże się z zabijaniem zarodka. Metodą zyskującą popularność jest wykorzystanie krwi pępowinowej (pochodzącej z pępowiny pozostającej przy wydalonej po porodzie części łożyska). Wiele ośrodków pobiera i odpowiednio magazynuje tą krew, bogatą w K.M. w celu ewentualnego późniejszego jej wykorzystania. Stosuje się też metody pozwalające na odróżnicowanie (cofanie procesu rozwoju) krwinek białych przy użyciu specjalnych przeciwciał.