LEKI

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

LEKI

substancje chemiczne pochodzenia syntetycznego lub roślinnego wykorzystywane w terapii schorzeń. Są to substancje dopuszczone do obrotu i stosowane zgodnie ze wskazaniami lekarskimi, w celach leczniczych, profilaktycznych lub diagnostycznych. Leki podawane są w ściśle określonych dawkach, w odpowiedniej postaci farmaceutycznej. Substancja lecznicza zanim dotrze do określonego narządu i wywoła w nim zamierzony efekt musi pokonać wiele niekorzystnych barier i niejednokrotnie ulec przemianie chemicznej. Procesy, którym podlega dana substancja określane są jako LADME, gdzie: „L" oznacza uwalnianie substancji leczniczej z postaci leków do płynów ustrojowych, „A' - wchłanianie, „D" - dystrybucja wchłoniętej substancji w organizmie, „M" - metabolizm, i „E" wydalanie substancji leczniczej i jej metabolitów. Ze względu
na rozwój współczesnej farmakoterapii obecnie na rynku polskim zarejestrowane są setki różnego rodzaju preparatów farmakologicznych. Dużą i dynamicznie rozwijającą się grupą leków są antybiotyki. Jest to grupa substancji charakteryzująca się zdolnością do hamowania rozmnażania lub zabijania drobnoustrojów chorobotwórczych. Głównym źródłem naturalnych antybiotyków są promieniowce i grzyby, w mniejszych ilościach glony, porosty oraz rośliny kwiatowe. Część antybiotyków otrzymuje się w wyniku półsyntezy lub całkowicie syntetycznie. Obecnie około 100 preparatów ma istotne zastosowanie w leczeniu zakażeń. Osobną grupę w leczeniu zakażeń grzybami mają leki przeciwgrzybicze. Chemioterapeutyki o działaniu przeciwgrzybicznym w zależności od budowy chemicznej i mechanizmu działania dzieli się na szereg podgrup. Większość z tych leków ma punkt uchwytu w błonie komórkowej, przy czym wyjątek stanowią tu gryzeofulwina i cytozyna. Inne znane leki przeciwgrzybiczne to: amfoteryczna, nystatyna, terbinafina, ketokonazol, flucytozyna. Dużą grupą leków są leki skierowane wyłącznie przeciwko jednemu drobnoustrojowi - Mycobacterium tuberculosis, który wywołuje gruźlicę. Leki przeciwprątkowe zostały podzielone na leki pierwszego i drugiego rzutu. Jako kryterium podziału przyjęto skuteczność, aktywność i ryzyko działania. Do leków pierwszego rzutu zalicza się ryfampicynę, izoniazyd i etambutol, do drugiego rzutu natomiast etionamid, pyrazynamid i streptomycynę. W leczeniu gruźlicy stosuje się leczenie skojarzone trzema lub czterema lekami o działaniu przeciwprątkowym. Mniejszą, aczkolwiek równie ważną grupą leków są leki przeciw-wirusowe. Postęp w ich wdrażaniu jest znacznie mniejszy niż leków przeciwbakteryjnych. Odmienność morfologiczna i biologiczna oraz faktże rozwijają się one wewnątrz komórek organizmu zainfekowanego, znacznie utrudniają opracowanie skutecznego leku o działaniu przeciwwirusowym. Niektóre z aktualnie stosowanych leków tej grupy to: amantadyna, widarabina, gancyklowir, zydowudyna - stosowana między innymi w leczeniu AIDS. Zupełnie odmienną grupę leków stanowią leki działające na układ sercowo-naczyniowy. Jest to bardzo obszerna grupa leków o różnych mechanizmach działania, stosowanych w wielu chorobach tego układu. Należą tu nie tylko najpowszechniej znane leki na nad-ciśnienie (jak inhibitory konwertazy angiotensyny, diuretyki, ß - adrenolityki, blokery kanału wapniowego), ale także leki rozszerzające naczynia, zwiększające siłę skurczu mięśnia sercowego (stosowane w niewydolności krążenia), leki antyaryt-miczne, przeciwzakrzepowe, fibrynolityczne, obniżające poziom lipidów w osoczu (statyny). Ze względu na różnorodność schorzeń układu pokarmowego, również wśród leków działających na ten układ wyróżnia się szereg podgrup. Są to leki przeciw nadkwaśności (tzw. antacida - wo-dorotlenek glinu, krzemian glinowo - magnezowy, uwodniony trójkrzemian magnezu) oraz chorobie wrzodowej (inhibitory pompy protonowej -Omeprazol, pantoprazol, lansoprazol; antagoniści receptorów histaminowych H, - ranitydyna, cyme-tydyna; leki osłaniające-sukralfat, związki bizmutu; prostaglandyny - mizoprostol, Enprostil; leki blokujące receptory muskarynowe - pirenzepina, telenzepina). Dużą grupą leków są leki wykorzystywane w leczeniu cukrzycy. Cukrzyca typu I dotyczy głównie dzieci i młodzieży, a spowodowana jest reakcją autoimmunologiczną, w wyniku czego zostają zniszczone komórki w trzustce wydzielające insulinę. Jedynym skutecznym leczeniem tego typu cukrzycy jest podawanie preparatów insuliny. Wśród insulin wyróżnia się insuliny krótko i długodziałające oraz insuliny o pośrednim czasie działania. Również cukrzyca typu II w zaawansowanym stadium choroby wymaga podawania dodatkowych dawek insuliny w formie preparatów farmakologicznych, jednak w początkowym okresie choroby stosowane są leki doustne. Wśród doustnych leków przeciwcukrzycowych wyróżnia się: pochodne sulfonyiomocznika (gliklazyd, tol-butamid, glibenklamid, glikwidon), repaglinidy, pochodne biguanidu (metformina, Fenformina), glitazony (troglitazon, rosiglitazon) oraz inhibitory a-glukozydazy {akarboza). Pozostałe grupy leków działających na układ pokarmowy, choć niemniej ważne, są rzadziej stosowane. Są to leki żółciopędne i żółciotwórcze, hamujące łaknienie, przeciwwymiotne oraz regulujące perystaltykę jelit. Znanych jest tak wiele substancji o działaniu terapeutycznym, iż stworzono specjalny zbiór, w którym opisane są wszystkie znane i aktualnie stosowane leki. - tzw. farmakopea. Uwzględniono w niej zarówno zalecenia, co do stosowania, jak i przeciwwskazania i skutki uboczne. Farmakopea jest regularnie aktualizowana, gdyż rynek farmaceutyczny rozwija się bardzo dynamicznie, a znajomość obecnych standardów leczenia jest podstawą skutecznej terapii.






Zobacz również, zioła LEKI: