|
105 osób aktywnych przez ostatnie 5 minut. |
A - B -
C - D -
E - F -
G - H -
I - J -
K - L -
M - N -
O - P -
R - S -
T - U -
W - Z
KOMÓRKApodstawowa jednostka strukturalna organizmów żywych. Teorię komórkowej budowy żywych organizmów zaproponował Rudolf Virchow (1821-1902) uznając komórkę za podstawową cegiełkę materiału biologicznego. Obecnie komórki klasyfikuje się w grupy wg. ich podstawowej funkcji - wyróżnia się: komórki nabłonkowe, podporowe, kurczliwe, nerwowe, komórki płciowe, krwi, komórki immunologiczne, komórki wydzielające hormony. Zespoły komórek zorganizowanych w regularne ugrupowania to tkanki. Komórki wykazują wiele cech wspólnych, niezależnych od ich wyspecjalizowanej funkcji. Każdą komórkę otacza błona zewnętrzna i oddziela ja od środowiska i od innych komórek. Komórki składają się z roztworu białek, elektrolitów i węglowodanów icytosol). Błony wewnętrzne wydzielają w komórce wyspecjalizowane obszary' czynnościowe (organelle). Głównymi organellami otoczonymi błoną są: jądro - zawierające komórkowy DNA, mitochondria, dostarczające energii, siateczka śródplazamtyczna, uczestnicząca w biosyntezie białek i niektórych lipidów, aparat Colgiego, uczestniczący w przetwarzaniu produktów biosyntez przeznaczonych do wbudowania w komórkę lub do wydzielenia, pęcherzyki, lizosomy, które zawierają enzymy hydrolityczne trawiące makrocząsteczki wewnątrz komórki, peroksysomy które zawierają enzymy uczestniczące w metabolizmie kwasów tłuszczowych. Błona komórkowa (cytolemma, plazmolema) - to błona zewnętrzna otaczająca każdą komórkę i oddzielająca ją od środowiska i od innych komórek. W mikroskopie elektronowym zaznaczona jest asymetria budowy błony i jej trójwarstwowość. Najlepiejpoznana jest budowa błony komórkowej krwinki czerwonej (erytrocytu). W B.K. zlokalizowane są różne rodzaje receptorów: dla pobieranych substancji, dla antygenów i przeciwciał, dla hormonów białkowych i neuromediatorów jak również liczne kanały i białka nośnikowe, cząsteczki adhezyjne, enzymy. Najważniejszym składnikiem, decydującym o strukturze błony, jest składnik lipidowy stanowi on 50% masy błony komórkowej. Istnieją trzy główne typy lipidów: fosfolipidy, cholesterol i glikolipidy. Białka błonowe spełniają większość wyspecjalizowanych funkcji błon komórkowych : przyczepiają filamenty cytoszkieletu do błony komórkowej, przyczepiają komórki do macierz)' międzykomórkowej, przenoszą cząsteczki do komórek i z komórek, działają jako receptory dla sygnalizacji chemicznej pomiędzy komórkami, wykazują swoistą aktywność enzymatyczną. Cytoplazma - to bezkształtna, przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze każdej komórki. Wewnątrz C. znajdują się struktury błonowe (mitochondria, strefa Colgiego, siateczka endoplazmatyczna) otaczające fragment C. Część C. poza strukturami błonowymi to płynna tzw. macierz cytoplazmatyczna (cytosol) zawiera ona liczne systemy enzymatyczne, białka włókienkowe, które budują cytoszkielet, niektóre produkt)' metabolizmu, jak glikogen i wolne lipidy oraz rybosomy. Poza tymi organellami komórkowymi w C. znajdują się liczne elementy włókniste (tonofibrylle, włókienka retikulinowe, miofibrylle w mięśniach, neurofibrylle w komórkach nerwowych) tworzące szkielet cytoplazmatyczny (cytoszkielet). C. zbudowana jest z pierwiastków, które spotykamy w świecie nieorganicznym (1%), wody (75--85%) i substancji organicznych: białka (10-20%), kwasy nukleinowe, cukry (węglowodany) i lipidy (tłuszcze). Rybosomy - w cytosolu występują jako wolne lub związane są z siateczką śródpla-zmatyczną (RE - retikulum endoplazmatyczne). Rybosomy umożliwiają odpowiednie ułożenie się wzdłuż siebie informacyjnego RNA i transportującego RNA w momencie wytwarzania łańcucha peptydowego, w trakcie syntezy białek. Siateczka śródplazmatyczna ziarniasta syntetyzuje białka, które włączone zostają do błony siateczki lub zatrzymywane są w świetle siateczki i przeznaczone do wydzielenia. Nowo wytworzone białka przedostają się następnie do siateczki śródplazmatycznej gładkiej, skąd są transportowane do aparatu Colgiego. Siateczka śródplazmatyczna gładka bierze udział w przetwarzaniu syntetyzowanych białek oraz stanowi miejsce syntezy lipidów, szczególnie fosfolipidów błonowych. Jądro - stanowi największą, pojedynczą organelle w komórce i zawiera komórkowy DNA. Stałą i charakterystyczną cechą wszystkich komórek jest obecność jądra komórkowego, wyjątek stanowią dojrzałe erytrocyty ssaków i degenerujące komórki naskórka. Jądro komórkowe jest okrągłe lub owalne, składa się z chromatyny jądrowej, jąderka, zrębu jądra, soku jądrowego i podwójnej otoczki. Średnica jądra to około 5 mikrometrów. J. K. jest głównym ośrodkiem dowodzenia komórki i źródłem informacji w sterowaniu procesami komórkowymi. Komórki zawierające materiał genetyczny są przykładem organelli tj. wyspecjalizowanych struktur komórkowych. Otoczka jądrowa sktacla się z dwóch błon i oddziela zawartość jądra od cytoplazmy, w ten sposób kontroluje przepływ substancji między tymi strukturami. Jądro jest miejscem syntezy RNA zależnego od DNA (transkrypcja). Jąderko - to kulisty obszar w obrębie jądra o średnicy 1-3/jm, który zwiększa swój rozmiar wraz z aktywnością transkrypcji. Komórki aktywne metabolicznie mają jąderka duże lub mnogie. Mitochondrium - jest organellą komórkową wszystkich organizmów, w której odbywa się proces oddychania komórkowego (większość reakcji związanych z przekształceniem energii chemicznej zawartej w substancjach pokarmowych w ATP). Najliczniej występują w komórkach, które są bardzo aktywne i mają w związku z tym wysokie zapotrzebowanie na energię (w pojedynczej komórce wątroby może ich być nawet 1000). M. różnią się też wielkością, mogą też szybko zmieniać swój kształt i rozmiary. Nowe M. powstają przez wzrost i podział już istniejących. Jest otoczone podwójną błoną, która wewnątrz tworzy różne przedziały. Wnętrze mitochondrium wypełnia matrix (macierz mitochondrialna), znajdują się w nim enzymy rozkładające cząsteczki substancji pokarmowych i uwalniające zmagazynowanych w wiązaniach chemicznych energię. Błona zewnętrzna jest gładka i przepuszcza różne małe cząsteczki. Błona wewnętrzna jest selektywnie przepuszczalna, gęsto pofałdowana i tworzy skierowane do wewnątrz wypustki zwane grzebieniami, które zwiększają jej powierzchnię. Błona ta zawiera złożony zestaw enzymów i innych białek łańcucha oddechowego. Wakuola (wodniczka) - jest wydzieloną przestrzenią w cytoplazmie, wypełnioną sokiem komórkowym (wakuolarnym) zawierającym przede wszystkim wodę oraz substancje zapasowe, wydaliny i wydzieliny komórki. Wakuola otoczona jest pojedynczą błoną zwaną tonoplastem. Wakuola stanowi miejsce składowania większości metabolitów powstających w trakcie pierwotnej i wtórnej przemiany materii. W. utrzymuje komórki w stanie uwodnienia - utrzymuje turgor, czyli jędrność (stan napięcia) komórki; w wakuoli mogą ponadto zachodzić procesy trawienne. Półprzepuszczalne właściwości tonoplastu oraz obecność w soku wakuolarnym związków osmotycznie czynnych sprawia, że wakuola jest główną strukturą uczestniczącą w regulacji gospodarki wodnej komórki. Cytoszkielet - to element składowy każdej komórki. Składa się z mikrotubuli (długie, cienkie rureczki mogące w komórce leżeć pojedynczo lub w pęczkach), pełniących ważną rolę w podziałach komórkowych, mikrofilamentów (bardzo cienkie, pojedyncze lub ułożone w pęczki niteczki) oraz filamentów pośrednich (bardzo różnorodnej budowy), spełniających głównie funkcje podporowe. C. odgrywa znaczącą rolę w utrzymywaniu kształtu komórki (np. dwuwklęsłe krwinki czerwone) oraz w ruchach komórek lub ich części (kosmki komórek błony śluzowej jelita). Mikrotubule powstają w specjalnym rejonie komórki (centrum organizacji mikrotubul) składającym się z centrosomu. Centrosom - to struktura wewnątrzkomórkowa znajdująca się w pobliżu jądra komórki, odgrywająca ważną rolę w procesie podziału. Centrosom składa się z centriol zbudowanych z mikrotubul. Każdy centrosom tworzy para centriol, otoczonych bezpostaciowym obszarem cytoplazmy, działającej jako ośrodek organizacji mikrotubul. Centriole są strukturami w kształcie walca. Jego ściany tworzą mikrotu-bule, ułożone w 9 tripletów (po trzy), powiązane ze sobą mostkami białkowymi. W większości komórek występują centriole parzyste, ułożone prostopadle do siebie. Centriole stanowią ośrodki organizacji mikrotubul zarówno cytoplazma-tycznych, jak i będących składnikami witek i migawek. Siateczka śródplazmatyczna i aparat Golgiego - obszary te uczestniczą w biosyntezie i w transporcie białek i lipidów komórkowych. Synteza białek rozpoczyna się w cytosolu, w którym informacyjny RNA przyłącza się do wolnych rybosomów i w wyniku translacji powstaje nowy peptyd. Rybosomy zostają przyczepione do powierzchni siateczki śródplazmatycznej i tam dalsza część peptydu podlega translacji. Zobacz również, zioła KOMÓRKA: |
Dystrybutor Alveo jest niezależnym Dystrybutorem Kanadyjskiej Firmy Akuna strona nie jest własnością tejże firmy. Firma Akuna nie ponosi odpowiedzialności za informacje podane na tych stronach.