A -
B -
C -
D -
E -
F -
G -
H -
I -
J -
K -
L -
M -
N -
O -
P -
R -
S -
T -
U -
W -
Z
HOMEOSTAZA
zdolność organizmów do utrzymywania względnie stałego środowiska wewnętrznego. W ujęciu klasycznym koncepcja H. oparta jest na następujących założeniach: izolowany układ dąży do utrzymania stałości swoich parametrów (równowagi dynamicznej), zapewniają to mechanizmy regulacji (homeostatyczne), czynniki zewnętrzne zakłócające regulację (choroba, starzenie się, czynniki fizyczne) prowadzą do zaburzenia równowagi. Uzależniona jest od prawidłowego działania wszystkich organów wewnętrznych z osobna i nadrzędnej regulacyjnej roli układu nerwowego. Warunkiem niezbędnym dla utrzymania H. jest sprzężenie zwrotne ujemne (efekt działania bodźca zmniejsza jego natężenie). Niekiedy pozytywny wpływ regulacyjny zapewnia mechanizm dodatniego sprzężenia zwrotnego (np. rozciąganie szyjki macicy przez rodzącą się główkę płodu powoduje zwiększenie siły skurczu mięśni macicy i przyspieszenie porodu). Przekształcenie sprzężeń zwrotnych ujemnych w dodatnie powoduje narastanie zaburzeń H. W ten sposób zostaje uruchomione tzw. błędne koło. Jest to częsty patomechanizm wielu chorób i stopniowo narastających, samonapędzających się nieprawidłowości. Zaburzenia H. prowadzą do chorób, a w dalszej kolejności do zgonu. W nowoczesnym ujęciu H. nazywana jest homeodynamika dla podkreślenia że organizm żywy funkcjonuje w sposób dynamiczny, według zasad dynamiki nieliniowej (teoria chaosu) i nigdy nie osiąga stanu idealnej równowagi, ani też zapewnić niezmiennej wartości jakiegokolwiek parametru fizjologicznego. Jeżeli zmienność parametrów maleje np. w miarę starzenia, oznacza to gorszą sprawność funkcjonalną organizmu.