DYSPLAZJA
A - B -
C - D -
E - F -
G - H -
I - J -
K - L -
M - N -
O - P -
R - S -
T - U -
W - Z
utrzymują kości w stawie) może powodować wysuwanie się głowy kości udowej z panewki biodra (zwichnięcie). W jamie macicy płód utrzymuje niekiedy szkodliwą tzw. pozycję ultrafizjologiczną (nadmierne zgięcie zaczepionej np. o pępowinę kończyny). Nadmierny wyprost jest częsty podczas porodu (np. konieczność wyciągania płodu za nogi), bywa stosowany podczas sztucznego oddychania u noworodka urodzonego w zamartwicy, ale najczęściej pojawia się podczas niewłaściwej pielęgnacji niemowlęcia: krępowanie nóżek powijakami, noszenie go z dociskaniem pośladków (prawidłowo dziecko obejmuje dorosłego podkurczonymi nogami), przykrywanie ciężkimi kołdrami itp. Prawidłowa pielęgnacja dziecka z D. powoduje stopniowy zanik wady do czasu rozpoczęcia siadania (ok. 6 miesiąca życia), u niektórych jednakże wada utrzymuje się, a głowa kości udowej nieprawidłowo ustawiona w panewce powoduje zmianę jej kształtu z dostosowaniem do zmienionej sytuacji anatomicznej (wydłużony owal, bez wyraźnego odgraniczenia lub nawet wtórna panewka wyżłobienie w miejscu na kości miednicy gdzie kość udowa opiera się po przemieszczeniu). W tak zaawansowanych przypadkach jedynym ratunkiem bywa leczenie operacyjne (najczęściej osteotomia miednicy wg Saltera), jednakże jego wyniki często pozostawiają wiele do życzenia. Najważniejszym aspektem problemu pozostaje odpowiednie, profilaktyczne po-stępowanie z noworodkiem i niemowlęciem, a także wczesne rozpoznanie dysplazji i wdrożenie nieoperacyjnego leczenia, najczęściej zwieńczonego sukcesem. W rozpoznaniu, podstawą jest badanie fizykalne kończyn dolnych przez doświadczonego ortopedę oraz wykonanie badania ultrasonograficznego stawów biodrowych noworodka i niemowlęcia. Badania te objęte są w większości krajów (również w Polsce) programem przesiewowym. W leczeniu, które ma przedłużyć okres przystosowani się stawu biodrowego do pozycji wyprostowanej, stosuje się metody mające utrzymać nogi w pozycji zbliżonej do płodowej. Stosuje się szerokie pieluszkowanie, układanie na brzuszku z podkurczonymi nogami, szelki (Grucy), poduszki (Frejki) lub specjalne szyny utrzymujące odwiedzenie przykurczonych nóg, opóźnianie rozpoczynania chodzenia. Dysplazja włóknisto-kostna zespół Albrighta; schorzenie charakteryzujące się zaburzeniem rozwoju kości, występowaniem plam barwnikowych na skórze oraz zaburzeniami hormonalnymi. Może pojawić się już w wieku dziecięcym w jednej lub kilku kościach. Po zakończeniu dojrzewania płciowego rozwój choroby zostaje zwykle zahamowany. Deformacja kości długich może czasami wymagać korekcji operacyjnej.
DYSPLAZJA
każda nieprawidłowość budowy tkanki lub narządu polegająca na niewłaściwej proporcji ich składników np. D. nabłonka to nieprawidłowe dojrzewanie nabłonka wielowarstwowego płaskiego albo gruczołowego (nieprawidłowy układ warstw komórek i komórek w warstwie); najczęściej wykrywana w części pochwowej szyjki macicy, a nieleczona może przekształcić się w nowotwór. Dysplazja biodra wrodzona - zaburzenie rozwoju panewki stawu biodrowego w okresie płodowym i niemowlęcym, mogące doprowadzić do zwichnięcia biodra lub rozwoju wczesnych zmian zwyrodnieniowych w stawie. Istnieje rodzinna tendencja do występowania D., jest częstsza u chłopców. Spowodowana może być wieloma czynnikami patogennymi, najważniejszym jest jednakże nadmierny wyprost kończyny dolnej w stawie biodrowym (prawidłowo, płód utrzymuje nogi podkurczone, z kolanami przyciągniętymi do klatki piersiowej), co wraz ze stromym ustawieniem płytkiej panewki biodra i wiotką torebką stawu (luźne więzadła nieutrzymują kości w stawie) może powodować wysuwanie się głowy kości udowej z panewki biodra (zwichnięcie). W jamie macicy płód utrzymuje niekiedy szkodliwą tzw. pozycję ultrafizjologiczną (nadmierne zgięcie zaczepionej np. o pępowinę kończyny). Nadmierny wyprost jest częsty podczas porodu (np. konieczność wyciągania płodu za nogi), bywa stosowany podczas sztucznego oddychania u noworodka urodzonego w zamartwicy, ale najczęściej pojawia się podczas niewłaściwej pielęgnacji niemowlęcia: krępowanie nóżek powijakami, noszenie go z dociskaniem pośladków (prawidłowo dziecko obejmuje dorosłego podkurczonymi nogami), przykrywanie ciężkimi kołdrami itp. Prawidłowa pielęgnacja dziecka z D. powoduje stopniowy zanik wady do czasu rozpoczęcia siadania (ok. 6 miesiąca życia), u niektórych jednakże wada utrzymuje się, a głowa kości udowej nieprawidłowo ustawiona w panewce powoduje zmianę jej kształtu z dostosowaniem do zmienionej sytuacji anatomicznej (wydłużony owal, bez wyraźnego odgraniczenia lub nawet wtórna panewka wyżłobienie w miejscu na kości miednicy gdzie kość udowa opiera się po przemieszczeniu). W tak zaawansowanych przypadkach jedynym ratunkiem bywa leczenie operacyjne (najczęściej osteotomia miednicy wg Saltera), jednakże jego wyniki często pozostawiają wiele do życzenia. Najważniejszym aspektem problemu pozostaje odpowiednie, profilaktyczne po-stępowanie z noworodkiem i niemowlęciem, a także wczesne rozpoznanie dysplazji i wdrożenie nieoperacyjnego leczenia, najczęściej zwieńczonego sukcesem. W rozpoznaniu, podstawą jest badanie fizykalne kończyn dolnych przez doświadczonego ortopedę oraz wykonanie badania ultrasonograficznego stawów biodrowych noworodka i niemowlęcia. Badania te objęte są w większości krajów (również w Polsce) programem przesiewowym. W leczeniu, które ma przedłużyć okres przystosowani się stawu biodrowego do pozycji wyprostowanej, stosuje się metody mające utrzymać nogi w pozycji zbliżonej do płodowej. Stosuje się szerokie pieluszkowanie, układanie na brzuszku z podkurczonymi nogami, szelki (Grucy), poduszki (Frejki) lub specjalne szyny utrzymujące odwiedzenie przykurczonych nóg, opóźnianie rozpoczynania chodzenia. Dysplazja włóknisto-kostna zespół Albrighta; schorzenie charakteryzujące się zaburzeniem rozwoju kości, występowaniem plam barwnikowych na skórze oraz zaburzeniami hormonalnymi. Może pojawić się już w wieku dziecięcym w jednej lub kilku kościach. Po zakończeniu dojrzewania płciowego rozwój choroby zostaje zwykle zahamowany. Deformacja kości długich może czasami wymagać korekcji operacyjnej.