A -
B -
C -
D -
E -
F -
G -
H -
I -
J -
K -
L -
M -
N -
O -
P -
R -
S -
T -
U -
W -
Z
BŁONICA
(diphteria), dyfteria; ostre zakażenie dróg oddechowych wywołane przez bakterie maczugowca błonicy (Corynebacterium diphteńae). Okres wylęgania choroby wynosi 2-5 dni. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, zwykle jesienią i zimą. Źródłem zakażenia są chorzy i nosiciele (rezerwuar zarazka). Choroba obecnie w Polsce występuje rzadko ze względu na szczepienia profilaktyczne. Cechą charakterystyczną dla błonicy jest tworzenie się błon dyfterycznych, składających się z martwiczo zmienionej tkanki, bakterii, leukocytów, włóknika. Bakterie maczugowca błonicy wydzielają egzotoksyny o wysokiej zjadliwości, prowadzące do uszkodzenia narządów. Miejscowe działanie toksyn wywołuje obrzęk i powiększenie węzłów chłonnych. Toksyny błonicze, przedostające się do krwi, łączą się trwale z komórkami uszkadzając je. Uszkodzenie może nastąpić w mięśniu sercowym, nerwach obwodowych, naczyniach krwionośnych, nerkach i wątrobie. Obraz kliniczny błonicy jest różnorodny i uzależniony od umiejscowienia zmian i stopnia nasilenia toksemii. Dotyczyć może gardła i migdałków podniebiennych, tworzą się wówczas naloty o zabarwieniu od żółtego do szarego, których usunięcie powoduje krwawienie. Następuje powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. W ciężkich przypadkach dochodzi do porażenia podniebienia miękkiego, co prowadzi do zaburzeń połykania. Przebieg choroby cechuje gorączka, osłabienie, ból gardła, w późniejszym okresie choroby apatia, chrapliwy oddech, spadek ciśnienia krwi. Błonica krtani (krup, dławiec); stanowi dalszy etap błonicy gardła. Pierwszymi objawami są chrypka, szczekający kaszel, duszności sinica. Błony dyfteryczne w krtanii tchawicy oddzielają się od podłoża doprowadzając do niedrożności krtani, krwawień, a nawet uduszenia. Ratującym zabiegiem staje się wówczas intubacja dotchawicza lub przetoka tchawicy - tracheostomia. Błonica nosa - może być pierwotna lub wtórna na zasadzie ciągłości z gardła. Przebieg może być przewlekły i stanowić źródło dalszych zakażeń. Jest łagodną postacią choroby. Błonica skóry - rozwija się w ranach (np. pępka u noworodków), spojówkach, uchu, pochwie. Przebieg może być przewlekły lub ostry z tworzeniem się typowych błon. Rozpoznanie opiera się na wykryciu pałeczek Gram- dodatnich maczugowca, o układzie przypominającym pismo chińskie, umiarkowanej leukocytozie, małopłytkowości, martwiczego nabłonka - błon. Leczenie błonicy - podstawą jest izolacja chorego w oddziale mogącym zapewnić monitorowanie czynności serca i oddechu, a w sytuacji zagrażającej życiu intubację. Konieczne jest podawanie antytoksyny błoniczej i antybiotykoterapia. Zapobieganie chorobie to: szczepienia profilaktyczne. Powikłania: w przypadkach ciężkich może dochodzić do zapalenia mięśnia sercowego, nerwów czaszkowych i obwodowych, porażenia mięśni podniebienia miękkiego i gardła.